Nurkowanie jaskiniowe na Krymie

Morze Czarne. Po 30 godzinach podr�y nale�y nam si� k�piel i chwila s�o�ca na pla�y. Nasza wyprawa na Krym w�a�nie realizuje si�, zgodnie z planem. Mo�e z t� drobn� r�nic�, �e na pla�y mia�y przyci�ga� oko najpi�kniejsze Ukrainki i Rosjanki a nie emerytowani wczasowicze kt�rych lata �wietno�ci przemin�y wraz z rozpadem ZSRR. No ale w ko�cu jest wrzesie�, czyli po sezonie, wi�c sk�ad turnus�w te� posezonowy. Tak czy inaczej jeste�my na Krymie i korzystamy z jego urok�w, zaspokajamy ciekawo�� �wiata oraz realizujemy swoje marzenia i plany, czyli mamy wszystko to, o co na wyprawach chodzi. No i oczywi�cie najwa�niejsze - jaskinie.

Krym jawi� si� nam jako ciekawy rejon z licznymi jaskiniami, dobrze poznany, cho� przez Polak�w niecz�sto odwiedzany. Spodziewali�my si� tam te� mo�liwo�ci nurkowych. Dzi�ki pomocy koleg�w z Krakowa, Sosnowca i Poznania zgromadzili�my sporo informacji (dzi�kujemy!). Nawi�zali�my te� kontakt z nurkami jaskiniowymi z Moskwy. W�a�nie z trzema z nich sp�dzili�my 5 dni naszego pobytu na p�wyspie. Dzi�ki nim mamy informacje z pierwszej r�ki i przewodnik�w oraz towarzyszy akcji. S� oni doskonale obeznani w rejonie, wszyscy pochodz� z Krymu. Andriej jest groto�azem i nurkiem jaskiniowym, kiedy� by� nauczycielem speleologii, a obecnie prowadzi manufaktur� wytwarzaj�c� sprz�t jaskiniowy i nurkowy. Z zainteresowaniem podziwiamy i testujemy wykonane przez niego kombinezony, uprz�e, skafandry nurkowe, kompensatory p�ywalno�ci, worki do transportu sprz�tu przez syfony. W czasie wyprawy obchodzi 39 urodziny (wytrzyma�em tempo i dotrwa�em do ko�ca imprezy, praktyka z bazy SW nie posz�a w las). D�on (�enia) podobnie jak Andriej mieszka w Moskwie i zajmuje si� alpinizmem przemys�owym. Zawsze pogodny, ch�tnie prezentuje r�ne swoje patenty i wynalazki, ot cho�by noside�ka wygl�daj�ce jak stela� od dawnego plecaka. Na wyprawach mo�e zapakowa� na nie 4 worki jaskiniowe lub 6 butli nurkowych, a w mie�cie przyni�s� do domu wann�, kuchenk� oraz pralk�. Oleg, w przeciwie�stwie do swoich kompan�w nie wyjecha� z Krymu, ma wi�c paszport Ukrai�ski. Chodzi w koszulce wyborczej promuj�cej niedosz�ego prorosyskiego prezydenta Janukowycza. Na kr�tych, gruntowych, g�rskich drogach Krymu pewnie prowadzi bia�� �ad�, kt�r� ci�gle musimy goni� naszymi delikatnymi, szosowymi automobilami.

Skupili�my si� na jaskiniach, kt�re dawa�y perspektywy nurkowe, operowali�my wi�c w rejonach wywierzyskowych. Odwiedzili�my kolejno poni�sze obiekty.

Jaskinia Skielskaja

Jest udost�pniona turystycznie i znajduje si� ona ko�o miejscowo�ci Rodnikowskoje na zachodnich zboczach Aj-Petri. W jej dolnych partiach stoi woda. S�dzimy, �e jest ona po��czona z le��cym ni�ej, niedost�pnym do nurkowania wywierzyskiem b�d�cym uj�ciem wody dla wioski. Po wej�ciu do jaskini zbaczamy z betonowej �cie�ki by dotrze� do zalanych partii. Po drodze s� trzy ma�e pro�ki - ka�dy zapor�czowany inaczej. Na uwag� zas�uguje rozmaito�� zastosowanych technik, ich niezwyk�o�� i �mia�o�� wdro�onych koncepcji. Najpierw jest lina konopna skr�cana, wyposa�ona w stalowy kajdan z �a�cuchem, przy poruszeniu pobrz�kuj�cy jak na wi�zie� w lochu krzy�ackiego zamku na niskobud�etowym filmie o �redniowieczu. Dalej okr�towa lina cumownicza o �rednicy 10 cm z w�z�ami. Wreszcie na ko�cu k��by stalowego drutu, kt�re nale�y sobie nagi�� wed�ug potrzeb (technika korzystania z drutu nie jest do ko�ca poznana). Zafascynowani zastanym , sta�ym opor�czowaniem na wszelki wypadek wbili�my spity i powieli�my tradycyjne olinowanie.

Miejsce nurkowania w Skielskiej to studnia o szeroko�ci oko�o 1,5 m i d�ugo�ci niemal 15 m. Lustro wody osi�ga si� po 8 m zjazdu. Na g�rze studni, w miejscu przygotowania sprz�tu na go�ci czyha b�oto natychmiast �apczywie oblepiaj�c wszystko, co jeszcze nie jest pokryte br�zow� mazi�. Wiosn� tego roku krymski nurek Gienadij Samochin osi�gn�� w niej g��boko�� 44 m i studnia dalej kontynuuje si�. Mi uda�o si� osi�gn�� 33 m, zapewne dlatego, �e meandruj�c mi�dzy wklinowanymi mi�dzy �cianami g�azami wp�yn��em w �lep� jej cz��.

Jaskinia Uzun�a

Podczas gdy my dzia�ali�my w Skielskiej reszta naszej grupy uda�a si� do jaskini Uzun�a. Mia�a by� ona obszerna a na ko�cu mia� si� znajdowa� syfon, jednak na skutek ciasno�ci nie uda�o si� do niego dotrze�.

Jaskinia �o�taja

Przemieszczamy si� w okolice Wielkiego Kanionu Krymu gdzie zak�adamy biwak i idziemy do Jaskini �o�tej. Jest ona aktywnym wywierzyskiem. Zaraz po wej�ciu znajdujemy si� w �wiecie malowniczych jeziorek i wodospad�w idealnych na sesj� fotograficzn�. Miejscami woda si�ga po piersi. Jaskinia ko�czy si� syfonem, wg Andrieja na tyle ciasnym, �e nie pokonano go przy pr�bie nurkowania, rzeczywi�cie nie wygl�daj�cym szczeg�lnie zach�caj�co.

Jaskinia Panja

Kolejne wywierzysko odwadniaj�ce Aj-Petri. Andriej twierdzi, �e podobno podejmowano tu nurkowanie, nie zachowa�y si� jednak �adne bli�sze informacje. Jaskinia jest okresowo zalewana i wtedy woda wyp�ywa z otworu. Tak by�o wiosn�, podczas rosyjskiej wyprawy, a teraz jaskinia jest sucha. Zje�d�amy 20 m studzienk� i po kilku pro�kach i prze�azach docieramy b�otnistej sali z syfonem, gdzie Mirek podejmuje nurkowanie. Czekam na niego przy syfonie, czas mi si� d�u�y. Czekanie na nurka jaskiniowego jest czynno�ci� wyj�tkowo nieprzyjemn� i wyczerpuj�c�, dla mnie zdecydowanie trudniejsz� psychicznie ni� samo nurkowanie. Bardzo si� ciesz� gdy Mirek wraca. Zwykle oszcz�dny w okazywaniu emocji teraz jest w euforii - macha pustym ko�owrotkiem i powtarza niecenzuraln� fraz� niezwykle ekspresyjnie okre�laj�c� jego uznanie dla wyeksplorowanego w�a�nie 140 metrowego ci�gu syfonalnego. Maksymalna g��boko�� wynosi 28 m, korytarz jest wysoki na niemal 10 m, a woda przejrzysta.

Mimo, �e na Krymie niema wielkich, �atwo dost�pnych �r�dl�dowych ani podmorskich wywierzysk jest sporo ciekawych jaski� z syfonami. Odwiedzili�my tylko nieliczne z nich, pozosta�ych wystarczy na ciekawe nurkowania jeszcze na niejednym wyje�dzie.

Ostatni dzie� wyprawy sp�dzili�my na wybrze�u. Zwiedzili�my niezwykle malownicze i popularne w�r�d turyst�w p�wyspy w okolicach Sudaka i Nowego �wiata poprzecinane s� na wskro� jaskiniami b�d�cymi efektami erozji wspomaganej wod� morsk�. Nurkowali�my r�wnie� z kamienistej pla�y. Woda o tej porze roku jest ciep�a, ma 23 stopnie, a pod jej powierzchni� jawi si� bogate podmorskie �ycie - ryby, kraby, meduzy. Dla mnie zdecydowanie ciekawiej ni� w popularnej Chorwacji. Nasi koledzy rekomenduj� te� liczne wok� Krymu wraki.

Warto zwr�ci� uwag� na sprz�t stosowany przez rosyjskich nurk�w jaskiniowych. Korzystaj� z butli o pojemno�ci 7,5 litra i ci�nieniu roboczym a� 350 atmosfer, wytwarzanych przez fabryk� luf czo�gowych w Tule. Skafandry suche wykonuje Andriej. Wchodzi si� do nich przez umieszczony z przodu tubus zast�puj�cy wra�liwy na uszkodzenia szczelny zamek. Dzi�ki temu nie wymagaj� szczeg�lnej troski w transporcie i s� tanie. Wszelkie uprz�e, zar�wno do konfiguracji plecowej jak i bocznej (umo�liwiaj�ce wpi�cie przyrz�d�w do zjazdu i wychodzenia), kieszenie balastowe, jaskiniowe kompensatory p�ywalno�ci oraz latarki powstaj� w jego warsztacie.

Warto wspomnie� o kilku praktycznych wnioskach z wyjazdu. Koncepcja dojazdu samochodami okaza�a si� optymalnym rozwi�zaniem. Nie niepokojeni przez nikogo przejechali�my 3000 km, korzystaj�c z ropy i gazu w atrakcyjnych cenach. Drogi s� szerokie, ruch niewielki, pofaldowana nawierzchnia pozwala na podr�owanie z pr�dko�ci� rz�du 100 km na godzin�. �wiat�a w samochodach traktowane s� jako przejaw luksusu, na kt�ry mimo ciemno�ci nie ka�dy mo�e sobie pozwoli�. Najbardziej k�opotliwa jest granica, na kt�rej w ka�d� stron� stracili�my po 4 godziny. Ceny w sklepach s� generalnie ni�sze ni� u nas, warto wi�c zaopatrzy� si� na miejscu w proste, popularne artyku�y spo�ywcze. Dobre i tanie jest piwo i w�dka, s�ynne wina krymskie (dominuj� s�odkie), wydaj� si� by� nieco przereklamowane. Przydatne s� dost�pne mapy turystyczne w skali 1:50 000 i 1:100 000, wygodny tez jest gps. Wydaje si� by� bezpiecznie, cho� wielokrotnie przestrzegano nas przed zostawianiem samochod�w i obozu bez opieki, zawsze kto� z nas zostawa� na biwaku. Miejsc do zatrzymania si� jest pod dostatkiem.

W wyprawie udzia� wzi�li: Grzegorz Jab�o�ski, Mirek Kopertowski, (obaj z SGW, dalsi z SW) Klanol, Lama, Beata Michalak, J�drzej Pawlak, Leszek Saloni, Andrzej Szersze�.

Andrzej Szersze�